15 de marzo de 2012

A batalla de Rande.

Foi unha importante batalla librada no Estreito de Rande e dentro da Enseada de San Simón (onde agora se ubica a Ponte de Rande). Prodúxose o 23 de outubro de 1702 e enfrentou ás escuadras das coalicións anglo-holandesa e hispano-francesa, dentro do contexto da Guerra de Sucesión española.



(Plano da batalla de Rande que se exhibe no museo de Pontevedra)

Os galeones españois, cargados co maior envío coñecido de tesouros procedentes de América, iban ó mando do Almirante Manuel de Velasco y Tejada, estaban protexidos polos navíos franceses e entraron en Vigo o 22 de septembro de 1702. Refuxiáronse no fondo da ría, na enseada de San Simón, pasado xa o estreito de Rande protexido polo castelo de Corbeiro ao norte, e o de Rande ó sur, en lugar de dirixirse a Sevilla, o porto que monopolizaba o comercio co "Novo Mundo".


(Grabado holandés  de principios do século XVIII describindo as posicións dos contendentes)

O cargamento non foi descargado, xa que os de Sevilla se opoñían alegando que en Sevilla era o único lugar onde poderían realizar esa maniobra. Durante esa espera, os anglo-holandeses descubriron o escondite do preciado cargamento. Despois de catro semanas de chegada dos galeóns a Vigo, estos mantiñan a súa carga; os españois reforzaran a artillería das defensas de terra con cañóns procedentes dos navíos. Nos extremos do estreito cruzaron cadeas para impedir a entrada dos navíos anglo-holandeses, e os buques franceses protexían rodeándoos, aos galeóns de carga españois. 
Os anglo-holandeses, baixo o mandato do almirante George Rooke, planearon un ataque anfibio, mediante o cal conquistarían as defensas de terra, e unha vez dominados os castelos de Cordeiro e Rande, só quedaría abrilos e atacar coa flota.
O 23 de outubre comezou o ataque desembarcando tropas en ambas orillas da ría. O navío inglés "Torbay" puxo rumbo ría arriba, seguido dos navíos "Mary", "Kent" e "Monmouth". Este era o primeiro dos sete grupos dispostos ó ataque. O maior número de efectivos anglo-holandeses fixo que a victoria se decidira da súa parte. 




O cargamento de ouro, plata e outras riquezas estaba embarcado en tres galeóns de combate e catorce comerciais. A mala disposición das naves para unha adecuada defensa e a superioridade dos ingleses e holandeses fixo que en menos de 10 horas a batalla se decidira a favor dos atacantes. As defensas francesas cederon deixando vía libre ós galeóns cargados de riquezas. O almirante Velasco ordeou o afundimento dos barcos que conservaban parte da súa carga. 
Unha vez gañada a batalla, os atacantes saquearon Redondela e a isla de San Simón. Vigo quedou a salvo, protexida pola súa muralla. 
Na retirada, os anglo-holandeses levaron varios barcos apresados, entre eles un galeón español que estaba cargado cos tesouros recollidos. Á saída pola ría de Vigo, este galeón encallou ao paso polas Illas Cíes e afundiu, sen ser localizado. 


Don Fernando Chacón, testigo de excepción, describiu o combate da seguinte maneira:

"El domingo 22 de octubre por la mañana arrivó sobre Vigo toda la Armada de Inglaterra, que se componía de más de 150 navíos, los 70 de línea y los restantes de todo género de embarcaciones, incluyendo algunas carcasas de echar bombas, el mismo día por la tarde llegaron a dar fondo en la ría que llaman de Teis, mui cerca de nuestros navíos y luego salí de mi Almiranta con toda la gente de su dotación al fuerte del Norte a donde estaba señalado don Manuel Velasco con todas las Compañías de Infantería de los Vageles franceses. Aquella noche (el enemigo) intentó venir por tres veces a la cadena de donde fue rechazado, por la mañana reconociéndose que su desembarco era por Teis, mandó el Sr. Conde de Chatternaut que todas las demás compañías passaran al fuerte de Rande incluiendo las de mi hermano Don Fernando Chacón y haviendo ganado el fuerte quedó este prisionero y herido en la caveça y viendo el Sr. Conde de Chatternaut que ganado el fuerte de Rande era dueño de los navíos (el enemigo) dio horden para que todos se quemaran, excepto algunos que les faltaron las minas no se prendieron en el incendio, casso bien fatal...... con tanto tesón de una y otra parte, que, mezclados los leños, casi era inútil el cañón. Peleábase con fuegos de inhumano artificio, ollas, camisas y bolas de betún ardiente. Deseaban los franceses venir al borde, porque estaban más bien guarnecidos de gente de guerra; pero los ingleses toda la lid acometieron al fuego, y siendo en número superiores, no podían diez naves defenderse de tanta multitud de leños enemigos, que suplían siempre los maltratados."



Realízase, na universidade de Vigo, un curso no que pretenden ensinar ós alumnos unha visión sobre a Batalla de Rande non como algo aislado, senón dentro do contexto histórico dunha etapa que marca a transición entre a idade moderna e a contemporánea.


En 1967 inaugurouse o "Monumento a los Galeones de Rande", obra do arquitecto Desiderio Pernas. É unha gran plataforma sobre a que están situadas tres anclas de navíos hundidos na Batalla de Rande. 






Julio Verne foi o mellor portavoz da batalla. O escritor francés puxo a bahía de Vigo na literatura universal, debemos situarnos no oitavo capítulo do libro "Veinte mil leguas de viaje submarino" no que o capitán Nemo lle relata a Arronax o contexto da batalla de Rande.
O autor, visitou Vigo tempo despois de publicar a súa obra.


8 de marzo de 2012

San Felipe, La Palma e San Martín.

Estos son os nomes dos tres castelos que flanquean a entrada da Ría de Ferrol.


O castelo de San Felipe se comeza a construir no el ano 1557 por orden de Felipe II, de quen toma o seu nome. A súa forma ven dada tanto polo canle de entrada marítimo como pola orografía (relieve) do terreo.


A súa función consistía na defensa do puerto de Ferrol, axudado polos castelos de "La Palma" y de "San Martín", situados na beira oposta da ría.


Ferrol, como punto estratéxico para o reaprovisionamento dos buques da Armada Real, necesitaba un sistema defensivo eficaz fronte ás pretensións dos almirantes ingleses e franceses. Así, no ano 1557 comeza a construcción deste castelo, e pouco máis tarde, se constrúen tamén os outros dous castelos.
En 1588, debido a un temporal, parte das naves que formaban parte a Gran Armada de Felipe II buscou refuxio en Ferrol. En 1594 a armada inglesa intentou apoderarse de Ferrol, fracasando no intento, igual que en 1639 durante o ataque francés ao mando do almirante Henri D'escobleau, onde os tres castelos demostraron a súa eficacia. O 25 de agosto de 1800 ten lugar un intento de apoderarse de Ferrol e destruir os artilleiros por parte dunha armada inglesa durante a Batalla de Brión con máis de 100 barcos e 15.000 homes, que tras enviar tres oleadas contra o castelo, que foron sucesivamente vencidas tanto por o castelo de San Felipe, como polo de La Palma, e das cañoneras situadas na ría, obligando ás tropas británicas a reembarcar. Tras a derrota inglesa, Napoleón celebrou a victoria coa frase " por los valientes ferrolanos".

Na foto, pódese observar o buque "El Cano" entre os castelos de San Felipe e La Palma. 







Dende o ano 2002, realízase cada ano unha recreación da Batalla de Brión, na que as tropas británicas intentaron tomar Ferrol, pero foi en vano.






Hoxe en día, o castelo pode ser visitando, incluso hai visitas guiadas en Semana Santa e en verán.

Existe incluso un libro no que se conta a historia deste castelo, chámase "Guía del Castillo de San Felipe", está escrito por J. Antonio Rodríguez-Vilasanchez.



Son poucos os datos que hai acerca do Castelo da Palma. 

Foi construído en 1597. Carecía de armamento, a súa función limitábase só á vixilancia do paso marítimo. A súa última función foi como cárcere militar, onde foi encarcerado, entre outros, o golpista Antonio Tejeiro.
O castelo foi reformado en 1895 para facer fronte á amenaza dunha escuadra enemiga composta por acorazados armados de artillería de largo alcance. O novo frente de terra composto de muro e foso resultaba inútil para frear a un exército convencional, parece máis dirixido contra unha sublevación tal como a que anos atrás poducirase nos arsenais.

O edificio actual que se conserva, foi construído no século XIX. A principios do XXI, foi adquirido por unha cadea hoteleira e se encontra en estado de abandono, á espera de que se inicien as obras de restauración.
Este castelo está declarado Monumento Histórico do patrimonio español e foi proposto para ser nomeado Patrimonio da Humanidade pola Unesco.



Do Castelo de San Martín os datos que se coñecen son nulos. É o castelo peor conservado, apenas se conservan un par de paredes debido ás voladuras que se efectuaron nas canteiras ó pé da ría que existía na zona ata mediados da década dos 60.

O que si se conserva é o anclaxe das cadeas que unían este castelo co de San Felipe, cruzando a ría.


A cadea utilizábase para impedir o paso a tódolos barcos inimigos que intentaban adentrarse na cidade, ademáis da cadea, os castelos contaban con cañóns e outras técnicas de defensa que facían que a cidade de Ferrol fose inexpugnable para calquera inimigo.

Nesta imaxe vese unha recreación do uso da cadea contra os barcos inimigos.



Por último, déixovos un vídeo do programa "Tu vista favorita" no que se ven bonitos lugares de Ferrol, e onde tamén se fai referencia aos castelos.

5 de marzo de 2012

As moedas durante a época sueva, eran un símbolo de poder político, máis que de poder monetario. Inicialmente, se emitiron moedas seudoimperiais imitando os sólidos



 e as silicuas




de Honorio,coa particularidade de que o primeiro gobernante xermánico que inscribe o seu nome nas moedas é o suevo Requila, quen nunha rara silicua emitida en Bracara, graba o seu nome no reverso "IVSSV RICHIARI REGES" , á vez que mantén a típica lenda do emperador "DN HONORIVS P F AVG" no anverso.

Os suevos acabarían as súas acuñacións cun trémisis propio, unha suposta moeda "nacional" similar ás emitidas por entonces por visigodos e francos . Nestas últimas emisións suevas xa non hai referencia ó poder romano. Aínda que non se poden distinguir ben as lendas, identificaronse : LATINA MVNITA ("moeda romana") e ODIACCA REGIS (en referencia ó ultimo rei suevo)
Mirando cousas sobre a Galicia do período romano, atopei unha curiosidade, unha marca de cervexas galegas co nome de "Gallaecia" como homenaxe ó "espíritu da bravura Celta" como se cita na súa páxina web.

Déixovos o enlace por se lle queredes botar unha ollada: www.cervezagallaecia.com



Durante a estancia dos suevos en Gallaecia, houbo diferentes reis, dende Hermerico ata Andeca.

Vouvos contar un pouco de cada un destes reis, que marcaron o principio e o final do reino suevo en Gallaecia.

Hermerico reinou dende o ano 411 ata o 438 (3 anos antes da súa morte). Durante o seu reinado, someteu á poboación galaico-romana, e asinou un "foedus" (un pacto con Roma) no que establecía o seu reino na provincia romana de Gallaecia. Actuaba como federado de Roma, e mantivo a paz con eles, enfrontándose aos vándalos que se refuxiaran en Gallaecia despois de ser atacados polo visigodo Valia e chegaron a poñer en dificultades ó exército suevo nos Montes Nerbasos  no ano 419, resolvendo Hermerico a situación, o que fixo posible a ocupación de toda Gallaecia mentres os vándalos marchaban cara a Bética. Hermerico abdica no ano 438, despois de sete anos de enfermidade, deixando todo o seu poder nas máns do seu fillo Requiario.




Andeca gobernou o Reino de Galicia entre os anos 584 e 585. Leovixildo (rei visigodo) adentrouse en Gallaecia cos seus exércitos, e tras derrotar a Andeca, saqueou a capital (Braga) e se anexionou ó reino de Gallaecia, co que finalizou o mandato dos suevos no reino de Galicia.


Os suevos representan, para a historia de Galicia, a primeira experiencia dun Estado independente. Hoxe valórase este feito con moitas matizacións. Parece que os suevos non foron os promotores de cambios fundamentais, senón que se limitaron a favorecer unha serie de transformacións da sociedade galega. Durante a etapa sueva definíronse os límites xeográficos básicos da futura Galicia, puxéronse as bases da organización comarcal e local, e a igrexa e os propios habitantes inician unha nova época, a Idade Media.
Nun aspecto no que a influencia sueva resultou clave foi na organización da Igrexa e na definitiva cristianización do territorio galaico.
No aspecto artístico, non se conservan demasiados restos da época germánica no territorio galaico. Entre os primeiros mosteiros Galegos está San Pedro de Rocas (Ourense)


 Tamén as denominadas “laudas en estola” (tampas de sartegos cunha forma que lembra unha estola eclesiástica) son atribuídas á etapa sueva, 


así como pezas de ourivería .

16 de febrero de 2012

¿Cómo se asaltaban os castillos medievais?



O trabuco era o arma máis utilizado para o asedio e a toma das cidades e fortalezas. Esta máquina que lanzaba pedras, funcionou primeiro mediante unha soga estirada, e a partir do século XIII, a través dun sistema de contrapesos. Lanzaban proxectís a unha distancia de ata 400 metros. Xeralmente a munición utilizada eran pedras pesadas, pero tamén chegaron a lanzarse animais mortos ou cadáveres humáns para enviar así enfermidades aos habitantes do castelo.
Herdada das lexións romanas, a catapulta tamén se utilizaba a menudo nos asedios medievais. A diferencia do trabuco, era unha máquina de tiro horizontal que funcionaba grazas á torsión de cordas. Con ela podían lanzarse tanto pedras, como dardos ou saetas. Para o asedio de murallas e castelos foron utilizados tamén lanza-proxectís, arietes e torres de asalto.